Rechten en verplichtingen · Vacatures en functiebeschrijvingen · Art. 4, 5
Neutrale woorden, vergelijkbare functies.
Functietitels, vacatures en functiebeschrijvingen bepalen wie solliciteert en hoe een functie wordt gewaardeerd. Beschrijf het werk, niet een persoonlijkheid.
Wat de richtlijn eist
- Vacatures en functietitels zijn genderneutraal (art. 5).
- Wervingsprocessen discrimineren niet (art. 5).
- De schaal of startbeloning wordt vóór het gesprek meegedeeld en er wordt niet naar het vorige salaris gevraagd (art. 5); zie Vóór werving.
- Beloningsstructuren berusten op objectieve en neutrale criteria, en relevante sociale vaardigheden mogen niet worden ondergewaardeerd (art. 4).
Waarom woorden ertoe doen
In een reeks studies vonden Gaucher, Friesen en Kay (2011) dat vacatures met meer mannelijk geladen woorden, zoals 'competitief', 'dominant' of 'energiek', minder aantrekkelijk waren voor vrouwen en hun een lager gevoel van erbij horen gaven. De woorden veranderden niet hoe capabel vrouwen zich voor de functie voelden. Ze veranderden of zij de functie wilden.
| Vaak mannelijk geladen | Neutraal alternatief | Vaak vrouwelijk geladen |
|---|---|---|
| Competitief, dominant | Doelgericht, stuurt X aan | Ondersteunend, zorgzaam |
| Energiek, daadkrachtig | Onderbouwt standpunten helder | Vriendelijk, warm |
| Rockstar, ninja | Ervaren professional in X | Empathisch, invoelend |
| Onverschrokken, agressieve doelen | Ambitieuze, meetbare doelen | Betrokken, loyaal |
| Krachtig, zelfstandig | Werkt zelfstandig aan X | Samenwerkend, sociaal |
Het doel is evenwicht en precisie, niet elk woord met een nuance schrappen. Beschrijf met concrete taken wat de functie vereist, niet een persoonlijkheid.
Checklist voor vacatures
- 01
Titel
Ontleend aan de functie-architectuur, genderneutraal en met de werkelijke grade van de functie. Gebruik neutrale vormen ('inkoopverantwoordelijke') of beide vormen wanneer er geen neutrale vorm is.
- 02
Taken
Vijf tot zeven hoofdtaken, geformuleerd als activiteiten, niet als eigenschappen.
- 03
Vereisten
Scheid wat noodzakelijk is van wat wenselijk is; elke noodzakelijke eis moet uit de taken voortvloeien.
- 04
Geen vervangers
Geen 'jong en dynamisch team', geen 'native speaker' als de functie dat niet echt vereist, geen foto en geen leeftijd.
- 05
Beloning
Een eerlijke schaal uit de salarisschaal die echt in gebruik is, of de cao-functiegroep als die de waarde van het werk weerspiegelt.
- 06
Sollicitatieformulier
Geen veld voor huidig of vorig salaris.
- 07
Overal gelijk
Dezelfde titel, dezelfde schaal en dezelfde eisen op alle kanalen.
Functiebeschrijvingen voeden de waardering
Functiewaardering kan alleen zo neutraal zijn als de beschrijvingen die zij waardeert. Beschrijvingen van werk dat vooral door vrouwen wordt uitgevoerd onderwaarderen vaak reële eisen: emotionele belasting in de zorg, coördinatie met veel mensen, verantwoordelijkheid voor het welzijn van anderen, onderbrekingen en tijdsdruk. Beschrijvingen van technische functies benadrukken vaak machines en onderwaarderen communicatie.
- Gebruik voor elke functie dezelfde structuur: doel, hoofdtaken en verantwoordelijkheden, technische competenties, communicatie-eisen, arbeidsomstandigheden.
- Beschrijf de functie, nooit de functiehouder.
- Benoem belasting en arbeidsomstandigheden expliciet, zodat zij gewaardeerd kunnen worden (art. 4).
- Controleer waarderingshandleidingen en factorbeschrijvingen op stereotypen, niet alleen de vacatures.
- De EU-toolkit over genderneutrale functiewaardering biedt gratis richtlijnen om ondergewaardeerde eisen te beschrijven.
Functietitels hebben juridisch gewicht
Een functietitel kan contractueel beschermd zijn wanneer deze een functie, waarde of hiërarchische positie vastlegt en niet slechts een etiket is. Een nieuwe functie-architectuur geeft op zichzelf geen grond om een contractueel overeengekomen positie te wijzigen. Plan de titelstructuur tijdig om bestaande titels zorgvuldig te harmoniseren, met betrokkenheid van de ondernemingsraad wanneer titels aan grades zijn gekoppeld (art. 27 WOR).
Vragen
Wat betekent een genderneutrale functietitel in de praktijk?
Een titel die geen gender suggereert: een neutrale vorm zoals 'hoofd inkoop', of beide vormen wanneer er geen neutrale vorm bestaat.
Is gender-gekleurd taalgebruik verboden?
Niet elk woord afzonderlijk. Maar vacatures moeten neutraal zijn en werving mag niet discrimineren (art. 5), en gekleurde formuleringen kunnen gelden als aanwijzing voor discriminatie.
Moeten wij alle functiebeschrijvingen herschrijven?
Niet in één keer. Begin met de functies die u als volgende gaat waarderen of publiceren en gebruik vanaf dan één vaste structuur.
Kan software vacatures op bias controleren?
Ja, tools met woordenlijsten op basis van Gaucher et al. werken als eerste filter. Zij vervangen niet de controle of eisen echt uit de taken voortvloeien.
Raakt het verbod op salarisvragen ook sollicitatieformulieren?
Ja. Verwijder elk veld dat naar het huidige of vorige salaris vraagt.
Aanbevolen literatuur
Gaucher, D., Friesen, J., en Kay, A. C. (2011). Evidence that gendered wording in job advertisements exists and sustains gender inequality. Journal of Personality and Social Psychology, 101(1), 109 tot 128.
Gaucher, Friesen en Kay (2011) · PDF EIGE toolkit: genderneutrale functiewaardering (EN)